Które długi znikną, a które trzeba spłacić?

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej ma na celu umorzanie długów niewypłacalnego dłużnika, lecz następuje to pod pewnymi warunkami i z pewnymi wyjątkami. Przeanalizujmy, jak traktowane są różne rodzaje zobowiązań w tym postępowaniu:

Długi powstałe przed ogłoszeniem upadłości

Wierzytelności wobec upadłego z datą wymagalności sprzed dnia ogłoszenia upadłości podlegają zaspokojeniu w postępowaniu upadłościowym. Data wymagalności to dzień, od którego wierzyciel może skutecznie domagać się zapłaty od dłużnika. Wierzyciele mają obowiązek zgłoszenia wierzytelności w toku postępowania upadłościowego. Dzięki temu mogą w nim uczestniczyć i zostać uwzględnieni w potencjalnym planie spłaty.

Wierzytelności są proporcjonalnie spłacane z masy upadłości. Chodzi o to, co wpłynie na konto masy ze sprzedaży majątku dłużnika. Najczęściej jednak majątek dłużnika nie będzie wystarczający na pokrycie jego zobowiązań. Czasami dłużnicy nie dysponują nawet żadnymi znaczącymi aktywami, które można zbyć. Niezaspokojona reszta długów będzie objęta planem spłaty wierzycieli i następnie zostanie umorzona po jego wykonaniu. Jeżeli planu nie będzie, zobowiązania mogą zostać umorzone od razu.

Innymi słowy, długi powstałe przed upadłością co do zasady zostaną umorzone w części, której upadły nie zdoła pokryć z majątku ani z przyszłych spłat. Nie dzieje się to jednak automatycznie z dniem upadłości, lecz dopiero na końcu. Umorzenie następuje po zakończeniu wykonywania planu spłaty albo po wydaniu postanowienia o umorzeniu zobowiązań. Do tego czasu długi formalnie istnieją, ale są zamrożone. Wierzyciele nie mogą ich indywidualnie dochodzić, ponieważ trwa postępowanie upadłościowe.

Długi powstałe po ogłoszeniu upadłości

Zobowiązania, które upadły zaciągnie już po ogłoszeniu upadłości, na przykład nowe pożyczki lub rachunki, nie są objęte postępowaniem upadłościowym. Upadły odpowiada za nie normalnie, z bieżących dochodów, i nie podlegają one umorzeniu.

Warto więc unikać zaciągania nowych długów w trakcie i po upadłości. Po pierwsze trudno je spłacać, skoro i tak jesteśmy w trudnej sytuacji. Po drugie może to budzić wątpliwości co do naszej rzetelności. Przez okres trwania planu spłaty upadły w zasadzie nie powinien zaciągać nowych kredytów, gdyż powinien przeznaczać nadwyżki dochodu na wykonanie planu spłaty.

Zobowiązania, które nie podlegają umorzeniu

Prawo chroni niektóre roszczenia i nawet upadłość konsumencka nie zwolni dłużnika z obowiązku ich zapłaty.

Nie podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej następujące zobowiązania:

• alimenty, czyli bieżące i zaległe zobowiązania alimentacyjne na dzieci, małżonka lub inne osoby uprawnione
• renty odszkodowawcze za szkody na osobie, na przykład renta z tytułu wywołania choroby, kalectwa lub śmierci, często zasądzana ofiarom wypadków
• grzywny i kary pieniężne orzeczone przez sąd karny
• obowiązki naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za krzywdę wynikające z wyroku karnego, na przykład gdy upadły był sprawcą przestępstwa i sąd nakazał mu wypłatę odszkodowania ofierze
• nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone w postępowaniu karnym
• roszczenia wynikające z umyślnego przestępstwa lub wykroczenia dłużnika, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu
  

Ponadto nie zostaną umorzone długi, które upadły celowo pominął we wniosku, jeżeli dany wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Taka sytuacja ma zapobiec ukrywaniu wybranych długów.

Wymienione wyżej zobowiązania będą ciążyć na upadłym nadal po zakończeniu upadłości, a wierzyciele będą mogli je egzekwować. Przykładowo, jeśli ktoś ma zaległe alimenty, to nawet ogłoszenie upadłości nie zwolni go z obowiązku ich uregulowania, ponieważ alimenty trzeba będzie spłacić w całości, prędzej czy później.

Długi publicznoprawne (podatki, ZUS)

W upadłości konsumenckiej nie ma wyłączenia dla należności publicznych. Zaległe podatki, składki ZUS i podobne zobowiązania podlegają umorzeniu na takich samych zasadach jak inne długi. Dla wielu byłych przedsiębiorców to ważna informacja, ponieważ upadłość pozwala uwolnić się także od długów wobec fiskusa i ZUS, które na ogół trudno rozłożyć na sensowne raty.

Organy państwowe zgłaszają swoje wierzytelności do masy i uczestniczą w planie spłaty, a niespłacone saldo zostanie umorzone. Wyjątkiem mogą być na przykład grzywny skarbowe, ponieważ nie zostaną umorzone.

Czy wszystkie długi zostają umorzone po zakończeniu upadłości konsumenckiej?

Podsumowując, prawidłowo przeprowadzona upadłość konsumencka prowadzi do umorzenia większości długów powstałych przed ogłoszeniem upadłości, poza enumeratywnie wymienionymi zobowiązaniami wyłączonymi spod oddłużenia. Długi oddłużone nie podlegają już egzekucji i nie trzeba ich spłacać. Co ważne, umarzane są także odsetki od tych długów, ponieważ naliczanie odsetek od zobowiązań sprzed upadłości ustaje z dniem ogłoszenia upadłości. Dzięki temu upadły wychodzi na finansową prostą.

Trzeba jednak pamiętać o jednym. Jeśli upadły nie wywiąże się z obowiązków wynikających z planu spłaty, sąd na wniosek wierzyciela może uchylić plan spłaty. Wtedy umorzenie długów przestaje obowiązywać. Innymi słowy, gdyby upadły przestał płacić raty zgodnie z planem, sąd może cofnąć dobrodziejstwo oddłużenia. W takiej sytuacji wierzyciele znów mogą dochodzić całych niespłaconych kwot, pomniejszonych o ewentualnie już otrzymane w upadłości. Dlatego tak ważne jest rzetelne wykonywanie postanowień sądu.

Najczęstsze pytania o długach w upadłości konsumenckiej

Na koniec tej części odpowiedzmy krótko na kilka często pojawiających się pytań:

Czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi?

• Umarzane są zasadniczo wszelkie niespłacone zobowiązania powstałe przed upadłością, z wyjątkiem wymienionych kategorii, takich jak alimenty czy kary. Jeśli wykonasz plan spłaty, sąd umorzy Ci resztę długów i będziesz wolny od nich. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli któryś dług nie zostanie zgłoszony i pominiesz go celowo, to nie będzie umorzony. Dlatego lepiej ujawnić wszystkie zobowiązania, nawet jeśli są bardzo wysokie.

Co dzieje się z kredytami, chwilówkami i kartami kredytowymi w upadłości konsumenckiej?

• Kredyty bankowe, pożyczki (w tym chwilówki), zadłużenia na kartach, debety – one wszystkie stanowią zwykłe zobowiązania pieniężne. W upadłości traktuje się je jak każde inne. Wierzyciel zgłosi swoją należność, otrzyma część z masy, o ile coś przypadnie, ewentualnie także z planu spłaty, a reszta zostanie umorzona. Nie ma tu specjalnych wyłączeń.

Kiedy komornik przestaje zajmować pensję lub emeryturę po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej?

• Po ogłoszeniu upadłości komornik zawiesi, a następnie umorzy swoje postępowania, więc dotychczasowe zajęcia wynagrodzenia lub świadczeń ustaną. Niemniej syndyk może zająć część Twojego wynagrodzenia w ramach masy upadłości, bardzo podobnie jak robił to komornik. Kwota wolna od potrąceń jest analogiczna i nie jest mniej korzystna niż przy egzekucji. Przy emeryturze czy pensji minimalnej syndyk często w ogóle nie dokonuje potrąceń, bo nie ma z czego, ale przy wyższych dochodach potrąci nadwyżkę ponad ustawowe minimum.

Czy ktoś spłaci za mnie moje długi?

• Nie. Istotą upadłości nie jest przeniesienie obowiązku spłaty na kogoś innego. Chodzi o spłatę długów w takim zakresie, w jakim upadły realnie jest w stanie sobie na to pozwolić.

Czy upadłość konsumencka chroni rodzinę przed dziedziczeniem długów?

• Tak. Jeśli ogłosisz upadłość, wykonasz plan spłaty i Twoje długi zostaną umorzone, wierzyciele nie mają już żadnych roszczeń do Ciebie ani do Twoich spadkobierców. Natomiast w trakcie postępowania, gdyby upadły zmarł, postępowanie ulega umorzeniu i długi wchodzą do spadku, ale spadkobiercy mogą się przed nimi obronić korzystając z prawa spadkowego. Mogą na przykład przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza albo go odrzucić.
  
  

Jeśli chcesz pogłębić temat upadłości konsumenckiej, sprawdź również nasze pozostałe artykuły:

• Co to jest upadłość konsumencka
• Ogłoszenie upadłości konsumenckiej, warunki, wniosek, etapy
• Upadłość konsumencka bez majątku, co dzieje się z długami

Kiedy warto się zastanowić nad upadłością konsumencką?

Jeżeli czują Państwo, że sytuacja finansowa zaczyna Państwa przerastać i mimo podejmowanych prób nie udaje się wyjść z narastającego zadłużenia.

Pierwszym krokiem może być bezpłatna konsultacja, która pozwala spokojnie omówić sytuację i możliwe dalsze działania.

Jak pomagamy:

W Prokurent zapewniamy wsparcie na każdym etapie postępowania upadłościowego – od pierwszej analizy sytuacji aż do zakończenia sprawy. Każdy etap dostosowujemy do indywidualnych okoliczności klienta.

Zakres naszego wsparcia obejmuje:

• Bezpłatna konsultację wstępną, podczas której omawiamy sytuację finansową i możliwe rozwiązania,
• analizę dokumentów,
• przygotowanie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wraz z kompletem wymaganych dokumentów,
• złożenie wniosku do sądu,
• reprezentację sądowa w trakcie przebiegu sprawy,
• ustalenie planu spłaty,
• doprowadzenie postępowania do jego zakończenia, w tym do umorzenia zobowiązań zgodnie z decyzją sądu.

Na każdym etapie dbamy o jasną komunikację i bezpieczeństwo prawne podejmowanych działań.

Skorzystaj z formularza kontaktowego i umów się na bezpłatną konsultację.